Ζήτημα μέτρου

ΝΕΑ 3/4/2020

Στο μεταίχμιο της προσπάθειας καταπολέμησης της πανδημίας και της πολιτικής της διαχείρισης, έχουν αρχίσει να εγείρονται, από πολιτικά στελέχη και μέλη της επιστημονικής κοινότητας, αιτιάσεις για «προβλήματα δημοκρατίας» που δήθεν δημιουργούνται από τους περιορισμούς σε θεμελιώδη δικαιώματα. Οι απόψεις αυτές είναι, όπως όλες, σεβαστές, αλλά θα μου επιτραπεί να τις χαρακτηρίσω όχι μόνο εσφαλμένες αλλά και βλαπτικές. Θεωρητικά ασκούν κριτική στην κυβέρνηση, ενώ στην πραγματικότητα αδικούν τη συλλογική προσπάθεια.

Σε περιπτώσεις έκτακτης και απρόβλεπτης ανάγκης, ειδικά όταν διακυβεύεται η υγεία των πολιτών σε ολόκληρο τον πλανήτη, η επιβολή κάποιου είδους περιορισμών στην πλήρη απόλαυση δικαιωμάτων στηρίζεται όχι μόνο στον κοινό νου αλλά και σε ρητές συνταγματικές προβλέψεις. Στο ελληνικό Σύνταγμα υπάρχει πλέγμα τέτοιων διατάξεων, που έχουν εφαρμογή σε καταστάσεις απειλών κατά της υγείας: άρθρο 25 για τη δυνατότητα περιορισμού δικαιωμάτων εφόσον πληρούνται οι αρχές της νομιμότητας και της αναλογικότητας, άρθρο 44 παρ.1 για τη νομοθέτηση μέσω πράξεων νομοθετικού περιεχομένου, άρθρα 18 παρ. 3 και 22 παρ. 4 που προβλέπουν και οριοθετούν το θεσμό της επίταξης, ερμηνευτική δήλωση υπό το άρθρο 5 που επιτρέπει τη λήψη γενικών, όχι ατομικών διοικητικών, μέτρων για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας. «Γενικός» περιορισμός στην ελευθερία κίνησης και εγκατάστασης σημαίνει ότι αφορά όλους τους πολίτες και όχι ότι καταλύει πλήρως το δικαίωμα, κάτι που δεν έχει συμβεί στην Ελλάδα, ενώ επιπροσθέτως, για όλα τα δικαιώματα, άρα και για το άρθρο 5, ισχύουν οι γενικοί εκ του Συντάγματος περιορισμοί. Αφήνω στην κρίση του καθενός εάν είναι ορθό να λέγεται ότι παύουμε να αποτελούμε δημοκρατία εκ του γεγονότος ότι επιβάλλονται περιορισμοί που το ίδιο το Σύνταγμα προβλέπει ακριβώς για την προστασία της Δημοκρατίας. Για τους μη νομικούς απλώς προσθέτω ότι το Σύνταγμα το ίδιο, όχι η παρούσα ή κάποια άλλη κυβέρνηση, περιορίζει τους τρόπους «νομιμοποίησης» των περιορισμών: απαιτείται αιτιολόγηση των νομοθετικά επιβαλλόμενων μέτρων ενόψει της έκτακτης ανάγκης, χρονικός περιορισμός τους πάλι σε συνάφεια με την έκτακτη ανάγκη και φυσικά διατήρηση της δυνατότητας να κριθούν τα μέτρα από τα δικαστήρια -προϋποθέσεις που όλες ισχύουν ως τώρα στην ελληνική περίπτωση.

Πέρα από το καθαρά νομικό πεδίο, όμως, η διατύπωση άποψης περί «δημοκρατικής κάμψης» αγνοεί ή καμώνεται ότι αγνοεί τι συμβαίνει έξω από τα σύνορα της χώρας μας. Παραβλέπει ότι παρόμοιοι με τους δικούς μας περιορισμοί, συχνά μάλιστα πιο δρακόντειοι, έχουν επιβληθεί σε σχεδόν όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βασιζόμενες σε αντίστοιχες με του δικού μας Συντάγματος βάσεις αλλά και στο πολύ εκτεταμένο πλέγμα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Σε κάποιες δε περιπτώσεις, όπως στη Γαλλία, έχουμε ήδη δικαστικές αποφάσεις, που όχι μόνο έκριναν νόμιμους τους περιορισμούς ενόψει του σκοπού τους, αλλά και ζήτησαν από την κυβέρνηση να στις αυστηροποιήσει. Παραβλέπουν επίσης, και τούτη τη φορά μάλλον συνειδητά, ότι υπάρχουν χώρες στις οποίες πράγματι συντελείται δημοκρατική υποχώρηση: κλείσιμο του Κοινοβουλίου και χρήση μυστικής βάσης δεδομένων στο Ισραήλ του Νετανιάχου, εξουσιοδότηση στην κυβέρνηση Όρμπαν να κυβερνά επ’ αόριστον με διατάγματα στην Ουγγαρία, μαζικές φυλακίσεις λόγω κορωνοϊού στην Τουρκία του Ερντογάν. Το να συγκρίνονται τέτοια φαινόμενα με την ελληνική πραγματικότητα, δεν αποτελεί πλέον σφάλμα, αλλά ύβριν.

0
0
0
s2smodern
powered by social2s