Πρόεδρος, όχι κομματάρχης

TA NEA 30/11/2019

Ένα από τα δυνητικά προβλήματα της πρόσφατα ολοκληρωθείσας συνταγματικής αναθεώρησης σχετίζεται με το νέο τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ανήκω σε αυτούς που υποστήριξαν και συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι α) άλλο η αναγκαία, λόγω της κακής χρήσης που έχει γίνει από αρκετά κόμματα, κατάργηση της διάλυσης της Βουλής για την εκλογή του Προέδρου και άλλο η παραφθορά του ίδιου του θεσμού του Προέδρου μέσα από τον τρόπο εκλογής του, β) εκλογή Προέδρου με τις ψήφους ενός μόνο κόμματος και, ακόμα χειρότερα, με σχετική πλειοψηφία των βουλευτών, δεν ταιριάζει ούτε στην (υπερκομματική) σύλληψη, ούτε στον (υπερασπιστικό του πολιτεύματος) ρόλο, ούτε στο (αναγκαστικά αυξημένο) κύρος του προσώπου που ενσαρκώνει κάθε φορά το θεσμό.

Είπα, πάντως, ότι η αναθεωρημένη ρύθμιση του άρθρου 32 παρ. 4 του Συντάγματος είναι «δυνητικά» προβληματική, επειδή ούτε είναι αναγκαίο να λάβει χώρα στην πράξη «κομματική εκλογή», ούτε πιστεύω ότι τελικά θα επικρατήσει, τουλάχιστον στην εκλογή που έρχεται τους αμέσως προσεχείς μήνες, το «κακό σενάριο». Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το Σύνταγμα θέτει ένα πλαίσιο, του οποίου η χρήση, καλή ή κακή, προς το γενικό ή το κομματικό συμφέρον, εναπόκειται στις αποφάσεις που παίρνουν οι πολιτικές ηγεσίες και ιδίως οι κυβερνήσεις.

Στην προκείμενη περίπτωση, οι ενδείξεις είναι θετικές αλλά η εγρήγορση αναγκαία. Η κυβέρνηση, και προσωπικά ο Πρωθυπουργός, δείχνουν να αντιλαμβάνονται τη διάκριση ανάμεσα στην αποφυγή τεχνητής ακυβερνησίας και την ανάγκη σύμπηξης θεσμικής συναίνεσης. Δεν επέλεξαν άλλες, πιθανώς πιο κοντινές στο πνεύμα των θεσμών λύσεις (όπως περισσότερων και με μεγαλύτερη μεταξύ τους απόσταση ψηφοφοριών για συγκέντρωση υπερκομματικής πλειοψηφίας –σύστημα Ιταλίας, την παράταση της θητείας του υπηρετούντος προέδρου μέχρι να επιτευχθεί η εκλογή –πρόταση ΚΙΝΑΛ, την εκλογή από διευρυμένο εκλεκτορικό σώμα –σύστημα Γαλλίας πριν από την εισαγωγή της άμεσης εκλογής), κατέστησαν όμως σαφές ότι θα προτείνουν, στην επικείμενη εκλογή, ένα πρόσωπο που θα συγκεντρώνει ευρύτερη αποδοχή και που θα διαθέτει τα απαραίτητα για την υπηρέτηση του ρόλου του προσόντα.

Στο ελληνικό σύστημα, παρότι δεν είναι προεδρικό, δηλαδή οι βασικές πολιτικές ευθύνες και πρωτοβουλίες δεν ανήκουν στον Πρόεδρο αλλά στον Πρωθυπουργό, ο Πρόεδρος δεν παύει να έχει κρίσιμο ρόλο. Είναι εγγυητής της ορθής λειτουργίας του πολιτεύματος, άρα δεν μπορεί να είναι κομματάρχης. Δεν εγκαινιάζει (μόνο) εκθέσεις λουλουδιών αλλά και συνομιλεί με ξένους ηγέτες και οργανισμούς στο όνομα της χώρας, άρα δεν μπορεί να είναι ένας πρόεδρος-σκέτη επιφάνεια. Πόσο μάλλον στην περίπτωση της σημερινής Ελλάδας, μιας χώρας με το τριπλό βάρος που της αποθέτει η Ιστορία, οι γεωστρατηγικές απειλές και η ανάγκη ενός νέου συλλογικού ξεκινήματος. Ενσαρκώνει (πολιτικούς) θεσμούς και (πολιτειακή) ενότητα, άρα δεν μπορεί να μην είναι πολιτικός. Ίσταται υπεράνω κομμάτων, αλλά έχει να κάνει διαρκώς με πολιτικά κόμματα, άρα δεν πρέπει να εκπροσωπεί κάποιο κόμμα αλλά πρέπει να γνωρίζει εκ των έσω πώς λειτουργεί (και τι παγίδες στήνει) η κομματική διαπάλη.

Όλα αυτά τα γενικά χαρακτηριστικά οφείλουν να οδηγούν την ώρα της πράξης. Η κυβέρνηση, όχι μόνο επειδή το είπε αλλά επειδή είναι το σωστό, έχει στο χέρι της την επιλογή ενός προσώπου που α) δεν θα προέρχεται, όπως εξάλλου παγίως γίνεται από το 1995, από το κυβερνών κόμμα, β) θα έχει θητεύσει, και μάλιστα έχοντας αφήσει ίχνος, στην ενεργό πολιτική, αλλά δεν θα είναι ενεργός κατά τη στιγμή της εκλογής, γ) θα διαθέτει στιβαρότητα, εμπειρία (πολιτικής και θεσμών), κύρος και αποδοχή. Είναι πολύ κρίσιμο αλλά δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο να βρεθεί ένα τέτοιο πρόσωπο.

0
0
0
s2smodern
powered by social2s