Οι κανόνες της Δημοκρατίας

Φιλελεύθερος 26/10/2019

Οι «ηγέτες» της εποχής «ξεχνούν» τους κανόνες της Δημοκρατίας όλο και πιο συχνά κι όλο και πιο συνειδητά. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι κανόνες αυτοί δεν υπάρχουν και δεν τους δεσμεύουν.

Κανόνας της Δημοκρατίας είναι ο σεβασμός στο Σύνταγμα και τους νόμους, εκτός αν πράξεις με έννομα αποτελέσματα καταλύουν τη Δημοκρατία, οπότε, όπως καθιερώνει ρητά το ελληνικό Σύνταγμα και όπως προκύπτει από το πνεύμα όλων των δημοκρατικών Συνταγμάτων, εγκαθιδρύεται υποχρέωση αντίστασης. Ο σεβασμός οφείλεται σε όλους τους νόμους, όχι μόνο τους «καλούς» νόμους ή τους νόμους με τους οποίους συμφωνούμε ή μας συμφέρουν. Επιλογή νόμων στους οποίους η εξουσία ή οι πολίτες θα υπακούσουν ή χρήση της εξουσίας και της ισχύος για παράκαμψη ή παράβλεψη τεθειμένων υποχρεώσεων, ισοδυναμούν με έμπρακτη άρνηση Δημοκρατίας.

Τέτοια άρνηση συνιστούν μια σειρά από πολιτικές ενέργειες που συμβαίνουν στις μέρες μας. Από τις πιο σημαντικές, όπως ευθεία παραβίαση εσωτερικών κανόνων, περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου, άρνηση αποδοχής αρμοδιότητας αρμόδιων οργάνων, αδικαιολόγητη χρήση κρατικής καταστολής, έως λιγότερο σοβαρές αλλά επίσης με συμβολική απαξία, όπως φραστική εκδήλωση απαράσκειας ή ανυπακοής στο νόμο, προτροπή σε μη σεβασμό, δημιουργία εντυπώσεων ότι υπάρχουν πολλά είδη νομιμότητας και ότι οι πολιτικοί αγώνες δικαιολογούν διαφοροποιήσεις ως προς το τι ισχύει δεσμευτικά για όλους και τι όχι. Νόμος, από δημοκρατική άποψη, δεν είναι το δίκιο του εργάτη αλλά το εργατικό δίκαιο (και φυσικά και οι άλλες κατηγορίες δικαίου). Και αν δεν αρέσει σε πολιτικούς ή σε κόμματα το εργατικό ή το ποινικό ή ακόμα και το συνταγματικό δίκαιο της χώρας τους, η μέθοδος εκδήλωσης αυτής της αντίδρασης δεν μπορεί να είναι η παραβίαση, παρά μόνο η εφαρμογή και ο αγώνας για νομοθετική αλλαγή.

Ειδικά σε σχέση με τις δικαστικές αποφάσεις, η Δημοκρατία απαιτεί όχι μόνο συμμόρφωση εκ μέρους της εξουσίας αλλά και αποχή από τη δημιουργία συνθηκών αμφισβήτησής της από τρίτους. Το δικαίωμα κριτικής ασκείται, πρώτον, εντός του δικαστηρίου και, δεύτερον, από την επιστημονική κοινότητα. Το «διάχυτο λαϊκό αίσθημα» για τη δικαιότητα ή όχι μιας δικαστικής απόφασης μπορεί να υπάρχει, ή να δημιουργείται, δεν είναι όμως δημοκρατικά ανεκτό να υποδαυλίζεται από αυτούς που έχουν υποχρέωση να συμμορφώνονται με την απόφαση. Αυτά που κάνει παγίως ο Τραμπ με τις δικαστικές αποφάσεις που τον αφορούν, αυτά που είπε και έκανε ο Τζόνσον σε σχέση με την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου για το Μπρέξιτ, ο τρόπος που χειρίστηκε η προηγούμενη ελληνική κυβέρνηση τις αποφάσεις δικαστηρίων που δεν δικαίωσαν βασικές επιλογές της (όπως στο πεδίο των μέσων ενημέρωσης), όπως και αυτά που συνεχίζει να κάνει και τώρα που βρίσκεται στην αντιπολίτευση σε σχέση με την επιτροπή της Βουλής για τη διερεύνηση πιθανής σκευωρίας περί τη Novartis – όλα αυτά συνιστούν αρνήσεις δημοκρατίας.

Κανόνας της Δημοκρατίας είναι η τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών, γιατί δεν υπάρχει απόδοση δικαίου χωρίς συγκεκριμένο τρόπο, που είναι ταυτοχρόνως και εγγύηση, απονομής του. Δεν νοούνται διαδικασίες που να είναι κατά το ήμισυ ορθές, ούτε αποφάσεις που θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές μόνο αν είχε ακολουθηθεί άλλη διαδικασία. Σε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα πιο ιερά για την εξουσία είναι όσα αφορούν τους άλλους, τους αδύναμους και τις μειοψηφίες. Δεν είναι Δημοκρατία, αλλά κατάλυσή της, να φορτώνονται στο «λαό», συνήθως ερήμην του και μόνο στα λόγια, αποφάσεις που θα έπρεπε να πάρουν, και να υποστούν τις συνέπειές τους, οι πολιτικές ηγεσίες. Ακόμα λιγότερο δημοκρατικό είναι να εξάπτονται τα πιο χαμηλά ένστικτα κατηγοριών ολόκληρων πολιτών που υποφέρουν ή βρίσκονται εκτός παιχνιδιού.

Στην εποχή του γενικευμένου λαϊκισμού, δηλαδή της εφόδου κατά της Δημοκρατίας, οι κανόνες της Δημοκρατίας είναι πιο σημαντικοί από ποτέ: όσο κάποιοι προσπαθούν να τους κάμψουν, τόσο πιο πολύ οι κοινωνίες οφείλουν να τους επικαλούνται και να τους χρησιμοποιούν ως όπλο –αποτροπής αλλά και ανόρθωσης.

0
0
0
s2smodern
powered by social2s