• Home
  • Ομιλίες
  • Εκδήλωση «Κύκλου»: «Η Ελλάδα Μετά –ΙΙ»

Εκδήλωση «Κύκλου»: «Η Ελλάδα Μετά –ΙΙ»

11 Ιουνίου 2018 - Αθήνα

Στη φετινή εκδήλωση του «Κύκλου», μίλησα, εντός της ενότητας περί πολιτικών θεσμών και κοινωνικής αποδοχής τους, για το πώς μπορούν να αντιμετωπίσουν οι θεσμοί, διεθνώς και στην Ελλάδα, τη μεγάλη παγκόσμια εξέλιξη που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «λαϊκισμό του 210υ αιώνα» ή «αυταρχισμό με δημοκρατικό προσωπείο». 

Ξεκίνησα διαφοροποιώντας, στη βάση τριών κυρίως στοιχείων, το «λαϊκισμό του 21ου αιώνα» από «κλασικότερες» εκφάνσεις του λαϊκισμού προηγούμενων δεκαετιών, όπως πχ της δεκαετίας του 1980, οπότε και εισήχθη ο όρος στην Ελλάδα. Τα τρία κρίσιμα νέα στοιχεία συνιστούν ισάριθμες αρνήσεις που έχουν όλες σχέση με τη Δημοκρατία: α) άρνηση της λογικής και της αλήθειας –όσο πιο «παλαβό» και παράλογο είναι, και διεκδικεί να είναι, ένα πολιτικό πρόσωπο ή φορέας, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει να πείσει ως «αντισυστημικό» και να αποκομίσει εκλογικά οφέλη, που φτάνουν ως τον άμεσο επηρεασμό ή και την κατάκτηση της εξουσίας, β) άρνηση των θεσμών του Κράτους Δικαίου, δηλαδή του πυρήνα της Δημοκρατίας, στο όνομα είτε της έλλειψης (λαϊκής) νομιμοποίησης τους, είτε της αναντιστοιχίας με τις ανάγκες ή τις επιθυμίες του «λαού», τις οποίες ανάγκες ή επιθυμίες μόνο οι λαϊκιστές μπορούν, και δικαιούνται, να ερμηνεύουν, γ) άρνηση της διάκρισης μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, αλλά και μεταξύ μετριοπαθών/ανοιχτών και εθνικιστικών/περίκλειστων δυνάμεων, σαν η μόνη δυνατή πολιτική διάκριση να ήταν πλέον μεταξύ εκφραστών του «λαού» και φερέφωνων των ελίτ ή του «διεθνιστικού κεφαλαίου».      

Στη συνέχεια αναφέρθηκα στο πώς, κατά τη γνώμη μου, ΔΕΝ πρέπει να αντιμετωπίζονται οι κάθε λογής «λαϊκιστές του 21ου».  Δεν ωφελεί να αντιμετωπίζονται με θεωρίες και οιμωγές, εάν λείπει η πολιτική δράση και η τόλμη. Δεν είναι σκόπιμο να χρησιμοποιούνται ως βασικά θεσμικά όπλα για την απόκρουση των λαϊκιστών όργανα της εκτελεστικής εξουσίας –σε κοινοβουλευτικά συστήματα, όταν ο εγγυητής του πολιτεύματος Πρόεδρος της Δημοκρατίας εμφανίζεται ως πολιτικός «παίκτης» που αμφισβητεί επιλογές άλλων, και πιο άμεσα αιρετών, οργάνων, όπως είναι κυβέρνηση –κάτι που συνέβη πρόσφατα στην Ιταλία και καμιά φορά ζητείται να κάνει και ο ομόλογός του στην Ελλάδα- αυτή η παρέμβαση μπορεί να αποδυναμώσει και να απο-νομιμοποιήσει το δημοκρατικό αγώνα. Αντίθετα, ο έλεγχος τήρησης της νομιμότητας και ιδίως του Συντάγματος είναι όχι μόνο ανεκτός αλλά αναγκαίος. Τρίτον, σχεδόν εξυπακούεται αλλά κόμματα και κοινωνίες δεν αντιστέκονται πάντα στον πειρασμό, η απόκρουση λαϊκιστικών προσώπων και επιλογών δεν είναι πρόσφορο να γίνεται μέσω προσφυγής ή διαρκούς απειλής προσφυγής στο λαό –ένα από τα χαρακτηριστικά του «λαϊκισμού του 21ου» είναι ο «δημοψηφισματικός φετιχισμός» σε βάρος της πραγματικής δημοκρατικής έκφρασης. Τέλος, οι λαϊκιστές δεν νικιούνται με τα όπλα των λαϊκιστών, δηλαδή με τη διασπορά ψεμάτων και φόβου, με έλλειψη ρεαλισμού και γαργάλημα χαμηλών ενστίκτων, με καταφυγή στη χυδαιότητα και στις προσωπικές επιθέσεις.

Ακολούθησαν οι πρακτικές πολιτικές προτάσεις μου για αντίσταση στο λαϊκισμό. Ανάδειξη της σημασίας και έμπρακτη τήρηση της προβλεπόμενης σε κάθε περίπτωση διαδικασίας, ως εχέγγυου δημοκρατικού ελέγχου και νομιμότητας. Συστηματική καταφυγή στη Δικαιοσύνη, σε κάθε περίπτωση που υπάρχει αιτίαση ή διαπίστωση παράβασης κανόνων ή αρχών δικαίου –«θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα». Δημοσιοποίηση, αποκάλυψη, εξήγηση μέσω δημόσιας έκφρασης των αντιπάλων του λαϊκισμού και μέσω του Τύπου –ο ρόλος των ανεξάρτητων φωνών και της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας, ειδικά σε εποχή ιντερνετικού πολτού και «φέικ νιούζ» είναι ανεκτίμητος. Αναβάθμιση του αγώνα κατά του λαϊκισμού σε ευρύτερο από το μόνο εθνικό επίπεδο, ειδικά δε σε περιπτώσεις σαν τη δική μας, στο ευρωπαϊκό/ενωσιακό επίπεδο, που μπορεί να παίξει το ρόλο «ασπίδας», τόσο με ηθικά όσο και με θεσμικά μέσα –από αυτή την άποψη, η πρόσφατη πρόταση σύνδεσης της άντλησης κοινοτικών πόρων με το σεβασμό του κράτους δικαίου σε κάθε χώρα είναι βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Χρήση ενός «αντι-λαϊκιστικού» δημόσιου λόγου, χωρίς ωραιοποιήσεις και αναλήθειες, με ρεαλισμό και τόλμη αλλά και με συναίσθηση ότι υπάρχει κάτι στο λαϊκιστικό ρεύμα που «μιλάει» στις καρδιές  ευρέων μαζών –και αυτό είναι κυρίως η διαρκής και αδικαιολόγητη αύξηση των ανισοτήτων παρά την οικονομική και τεχνολογική πρόοδο της εποχής μας.

Ολοκλήρωσα με αναφορά στην ελληνική περίπτωση, επαναλαμβάνοντας την πάγια θέση μου ότι η παρούσα κυβέρνηση, με σειρά πράξεων και παραλείψεων στον τομέα των θεσμών, των δικαιωμάτων και της Δημοκρατίας, αποτελεί πλέον ανοιχτή απειλή για πολλά από αυτά που θεωρούσαμε ως τώρα κεκτημένα. Ως βασικές προτεραιότητες μιας ανορθωτικής προσπάθειας στους συγκεκριμένους τομείς θεωρώ το σεβασμό και την αναβάθμιση των υποδομών και της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης (που ενδεχομένως είναι ώρα να περάσει και μέσα από μεταρρύθμιση του τρόπου επιλογής των επικεφαλής των ανωτάτων δικαστηρίων), την «κοινοβουλευτικοποίηση» των πολιτικών διαδικασιών και διεργασιών και την επιστροφή στην κανονικότητα της επικοινωνίας –όχι προπαγάνδα, όχι μαύρη μπλογκόσφαιρα και φέικ νιούζ, άλλη σχέση με τον Τύπο.

Δεν μπόρεσα δυστυχώς να δηλώσω ιδιαίτερα αισιόδοξος για την έκβαση αυτής της διεθνούς και ελληνικής μάχης.

0
0
0
s2smodern
powered by social2s