Η έννοια του ενεργού πολίτη

12 Οκτωβρίου 2017 – Σχολή Μωραΐτη

 

Καλεσμένος στο παλιό μου σχολείο για μια ημερίδα με γενικό θέμα τη δημοκρατία και τους θεσμούς, μίλησα και συζήτησα με τα παιδιά της δευτέρας λυκείου για τη μετεξέλιξη της Δημοκρατίας και της έννοιας του ενεργού πολίτη –που δεν μπορεί βέβαια, στις μέρες μας, να είναι ο «άμεσος» πολίτης της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.

Ξεχώρισα τρία πεδία στα οποία κινείται η Δημοκρατία και χρειάζεται η εγρήγορση του πολίτη. Το εθνικό πεδίο, που χαρακτηρίζεται από πολυδιάσπαση και κατακερματισμό, απομάκρυνση των πολιτών από την πολιτική, ιδιαίτερο, και διαβρωτικό, ρόλο των μέσων ηλεκτρονικής ενημέρωσης και κυρίως, πλέον, του Διαδικτύου. Η διάκριση ανάμεσα στην «τυπική Δημοκρατία» -δικαίωμα ψήφου και ελευθερία λόγου- και την «ουσιαστική Δημοκρατία» -πραγμάτωση της συμμετοχής- είναι κρίσιμη και γεφυρώνεται με προσπάθεια βαθύτερης γνώσης και ερμηνείας των γεγονότων που αφορούν το δημόσιο βίο και διαμόρφωσης της ιδιωτικής ζωής σύμφωνα με τις αρχές που ανακύπτουν από τις δημόσιες επιλογές (άνοιγμα στον κόσμο, αποδοχή της διαφορετικότητας, ισηγορία).

Το δεύτερο πεδίο, το ευρωπαϊκό, χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα (θεσμική αρχιτεκτονική της Ένωσης), απόσταση (αυτά που αποφασίζονται στις Βρυξέλλες σπάνια γίνονται ευρέως γνωστά τότε που αποφασίζονται και σπάνια έχουν άμεσες συνέπειες στη ζωή των πολιτών) και μια αίσθηση αυτονόητου (κανείς δεν φοβάται πια τον πόλεμο ή τον έλεγχο των συνόρων ή το σταμάτημα των ανταλλαγών κάθε είδους στην Ευρώπη). Η δουλειά του ενεργού πολίτη εδώ συνίσταται στη συναίσθηση της σημασίας της Ένωσης ως πολιτικού σχεδίου αλλά και ως παραγώγου καθημερινών πρακτικών συνεπειών, καθώς και, όπως είπαν τα παιδιά, στην επιλογή των καλύτερων εκπροσώπων της χώρας για τα ευρωπαϊκά όργανα.

Υπάρχει και ένα τρίτο, ακόμα πιο μακρινό επίπεδο, τη συνειδητοποίηση του οποίου κατέστησε αναγκαία η λεγόμενη «παγκοσμιοποίηση» , δηλαδή η μέσω κυρίως της τεχνολογικής επανάστασης ντε φάκτο δημιουργία ενός «παγκόσμιου χωριού» στην επικοινωνία και την οικονομία. Η επιρροή των «αγορών» στην τύχη, οικονομική, αλλά και πολιτική και κοινωνική, μιας οποιασδήποτε χώρας, καθώς και πολιτικών γεγονότων του μεγέθους, για παράδειγμα, της εκλογής Τραμπ στον τρόπο που γίνεται αντιληπτή και λειτουργεί η Δημοκρατία σε όλα τα πλάτη και τα μήκη του πλανήτη, οφείλει επίσης να είναι σε γνώση και να τυχαίνει της προσοχής του σημερινού ενεργού πολίτη.

Ζωηρή και ζωογόνα, για μένα τουλάχιστον, βουτιά στα ουσιώδη.            

0
0
0
s2smodern
powered by social2s