Ραγισμένη οικονομία

ΝΕΑ 6/04/2019

Η Έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2018 είναι λιγότερο επικριτική για την κυβέρνηση απ’ όσο κάποιοι ανέδειξαν. Φοβούμαι όμως πως είναι και πιο ανησυχητική απ’ όσο οι περισσότεροι πρόσεξαν. Παρουσιάζει μια ελληνική οικονομία που δεν είναι απλώς εύθραυστη, αλλά ραγισμένη. Που τα προβλήματα της δεν είναι μόνο, ή κυρίως πολιτικά, αλλά δομικά. Και που μέσα στην κρίση, και ιδίως στην τελευταία περίοδο της, αυτήν που συμπίπτει με την παρούσα διακυβέρνηση, όχι μόνο δεν βελτίωσε τα θεμελιώδη αλλά και ξεθεμελίωσε αρκετά από τα αυτονόητα.

Ο Διοικητής, όπως ταιριάζει άλλωστε και στο θεσμικό του ρόλο, ίσταται υπεράνω πολιτικής συγκυρίας. Η κριτική του προς συγκεκριμένες επιλογές και αποφάσεις είναι αποπροσωποιημένη και θεμελιωμένη. Σχεδόν κρούει ανοιχτές πόρτες, και πάντως σίγουρα ανοίγει τις πόρτες της αλήθειας, υπογραμμίζοντας ότι έχει δημιουργηθεί αβεβαιότητα για την πορεία των μεταρρυθμίσεων (προσωπικά θα έλεγα ότι η ούτως ή άλλως δυσχερής και άνιση προώθηση μεταρρυθμίσεων ουσίας έχει ατονήσει πλήρως από το 2015), ότι ο εκλογικός κύκλος μπήκε με υποσχέσεις παροχών που δεν προοιωνίζονται τίποτε καλό, ότι η υψηλή φορολόγηση στραγγαλίζει την πραγματική οικονομία, ότι ο ρυθμός ανάπτυξης κάθε άλλο παρά ικανοποιητικός είναι, ότι χάθηκε μάλλον οριστικά, και σίγουρα άδοξα, το τρένο της ποσοτικής χαλάρωσης, ότι η επιμονή στα υπερβολικά πρωτογενή πλεονάσματα «χαλάει» σε βάθος χρόνου το δημοσιονομικό μίγμα. Ο υπαινιγμός είναι σαφής και απόλυτα δικαιολογημένος: παρά τα βήματα προόδου – τέλος τρίτου προγράμματος, έξοδος στις αγορές, βελτίωση της τραπεζικής ρευστότητας, μικρή άνοδος του ΑΕΠ, χαλάρωση των περιορισμών κεφαλαίων-, η «κανονικότητα», δηλαδή η χωρίς δεκανίκια και υποσημειώσεις ανάκαμψη, είναι ακόμα μακριά.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η απόσταση από την πραγματική ανάκαμψη δεν είναι τόσο ποσοτική, όσο ποιοτική. Όλα τα θεμέλια μιας υγιούς οικονομίας είναι, στην ελληνική περίπτωση, σαθρά, ό,τι και να λένε οι επιμέρους αριθμοί και οι πολιτικές τους ερμηνείες. Δεν υπάρχει αναπτυξιακή δυναμική, λείπουν δραματικά οι ξένες και οι εγχώριες επενδύσεις (η επανειλημμένη αναφορά του Διοικητή στην περικοπή του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων κάθε άλλο παρά τυχαία είναι), δεν δημιουργούνται θέσεις εργασίας ικανές να ανασχέσουν την έξοδο νέων και εγκεφάλων και νέων εγκεφάλων, δεν λύνεται (παρά την επιμονή των πιστωτών και τις προτάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος) ο βραχνάς των «κόκκινων δανείων», δεν λειτουργούν στο ύψος των περιστάσεων, ούτε καν καλύτερα από την αρχή της κρίσης, το Κράτος και οι θεσμοί. Η χώρα γερνάει και μαραίνεται. Ίσως πάνω απ’ όλα: δεν φροντίζουμε -στην πραγματικότητα, παραμελούμε πλήρως- το «τρίγωνο της γνώσης»: εκπαίδευση, έρευνα, καινοτομία, ιδίως ψηφιακή.

Μια δεκαετία σχεδόν από τότε που άρχισε η μεγάλη και σύνθετη ελληνική περιπέτεια, τα δημοσιονομικά μεγέθη βελτιώθηκαν αλλά και οι τρεις αιχμές του ποιοτικού ελλείμματος γιγαντώθηκαν: λείπουν και η μακρόπνοη αντιμετώπιση και η συσπείρωση δημιουργικών δυνάμεων και η αλλαγή αναπτυξιακού μοντέλου. Και για τις τρεις αυτές υστερήσεις, η παρατήρηση της πραγματικότητας αναδεικνύει αυτό που δεν λέει λόγω θεσμικής αυτοσυγκράτησης οι Διοικητής: οι ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης είναι μεγάλες. Γιατί αντί του τριπτύχου ανάλυση – ανάπτυξη – ανάκαμψη έβαλε σε εφαρμογή, συνειδητά και χωρίς καμία έξωθεν πίεση, το «πρόγραμμα» προχειρότητα – ιδεολογικοποίηση – διχασμός.

0
0
0
s2smodern
powered by social2s