Ιστορίες Δημοκρατίας : Covid-Boris

NEA 9/05/2020

Η ενασχόληση, εν μέση πανδημία, με τον Πρωθυπουργό της Μεγάλης Βρετανίας προσφέρει, εκτός από το πάντα πικάντικο του πράγματος, προβληματισμούς για ζητήματα δημοκρατίας. Βρισκόμαστε άραγε μπροστά στον χαρακτηριστικότερο, ή και στο μόνο, εκπρόσωπο του «τρίτου δρόμου προς το λαϊκισμό», ανάμεσα στους σκέτους αυταρχικούς τύπου Πούτιν, Όρμπαν, Ερντογάν και τους αγράμματους αυταρχικούς τύπου Τραμπ και Μπολσονάρου; Αν ναι, τι προοιωνίζεται αυτό για την παγκόσμια μάχη δημοκρατίας-λαϊκισμού που χαρακτηρίζει τον αιώνα μας ; Πόσο ρόλο παίζει ο χαρακτήρας, η εν γένει προσωπικότητα ενός πολιτικού, σε σχέση με τον τρόπο που πολιτεύεται, και τι συμβαίνει όταν αυτά ταυτίζονται ή όταν κάποιος πολιτικός θέλει να παρουσιάσει ότι ταυτίζονται; Πόσο μπορεί, και πόσο πρέπει, να ξεχωρίζει η πολιτική κρίση για ένα δημόσιο πρόσωπο από περιστατικά του ιδιωτικού βίου που το καθιστούν αν όχι αυτομάτως συμπαθές, πάντως κάτι σαν είδος υπό προστασία; Ακούω ήδη την έκφραση μιας διπλής αμηχανίας: «είναι νωρίς ακόμα για πολιτικές αποτιμήσεις» και «ο άνθρωπος πήγε να πεθάνει κι εσύ κάνεις κριτική;»

Αν κάποιος πιστεύει ότι α) άλλο ο ιδιωτικός βίος και άλλο η δημόσια συμπεριφορά, β) η χρησιμοποίηση του ιδιωτικού βίου για προσπορισμό πολιτικού οφέλους συνιστά δημόσια συμπεριφορά που υπόκειται σε δημόσια κριτική, γ) η ανθρωπιά δεν απαγορεύει την ψύχραιμη κρίση, αντίθετα την ενδυναμώνει, δ) η πανδημία και οι έναντι της αντιδράσεις αποτελούν ένα κάτοπτρο στο οποίο αντανακλάται και αποκαλύπτεται η αλήθεια προσώπων και καταστάσεων … τότε η «περίπτωση Μπόρις» είναι, σήμερα, κάτι παραπάνω από απλώς ενδιαφέρουσα.

Ιδού ένας αιρετός άρχοντας, σε μια μεγάλη και από άποψη σημασίας και από άποψη δημοκρατίας χώρα, ο οποίος παρουσιάζει την ιδιαιτερότητα να έχει, μέχρι στιγμής, και σχεδόν αντικειμενικά, αποτύχει σε όλα τα στάδια της πολιτικής διαδρομής του και όμως να διαθέτει, και να διατηρεί, ένα σημαντικό κεφάλαιο νομιμοποίησης και αποδοχής από την κοινωνία της χώρας του. Ασχέτως του εάν αυτή η αντίφαση αποκαλύπτει περισσότερα για τον πολιτικό ηγέτη ή για το λαό του, γεγονός είναι ότι κάτι δείχνει και ότι αξίζει να αναλυθεί υπό πολιτικό-θεσμικό πρίσμα, παρά τους πειρασμούς της γραφικότητας: ένας «Μπόρις» που λέγεται Αλεξάντερ, τα χρόνια του Ήτον, η υιοθέτηση, εκεί, της περσόνας-Μπόρις και του ονόματος Μπόρις, η αντιζηλία με τον Κάμερον, τα ψεύτικα «δημοσιογραφικά» ρεπορτάζ, η «άστατη» προσωπική ζωή, η πολύ «χαλαρή» σχέση με το χρήμα κλπ κλπ κλπ.

Στις κύριες δημόσιες θέσεις από τις οποίες έχει περάσει, ο Τζόνσον έχει διακριθεί για όλα εκτός από τις επιδόσεις του. Ως επί δύο θητείες Δήμαρχος του Λονδίνου (2008-2016), για ποδηλατάδες, πτώσεις με αλεξίπτωτα, φανφάρες και σκάνδαλα. Ως άτυπος αρχηγός της καμπάνιας υπέρ του Μπρέξιτ (2015-2016), για το γεγονός ότι κατέληξε εκεί μόνο γιατί δεν μπορούσε να είναι στο ίδιο στρατόπεδο με τον –τότε Πρωθυπουργό- Κάμερον και για τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα –“take back control”, το deal είναι έτοιμο και εύκολο, τα λεφτά που δίνονταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα πάνε στο Εθνικό Σύστημα Υγείας/NHS. Ως Υπουργός Εξωτερικών (2016-2018), για διαρκή υπονόμευση της Πρωθυπουργού Μέι, πλήρη αδιαφορία και έλλειψη τακτ –πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως τον χειρότερο Υπουργό Εξωτερικών στην βρετανική ιστορία. Ως Πρωθυπουργός (από τον Ιούλιο του 2019), για μανιώδη προώθηση του «σκληρού» Μπρέξιτ, σειρά κοινοβουλευτικών ηττών, παράνομη, σύμφωνα με το Ανώτατο Δικαστήριο, διάλυση του Κοινοβουλίου και γενικώς αφιέρωση όλης της ζωτικότητας του στην «απελευθέρωση» της Βρετανίας από τα ευρωπαϊκά δεσμά και στην εξύψωση του –ταυτόχρονα με αυτόν εμφανισθέντος- «μεγαλείου» της.

Ο άνθρωπος αυτός, με τέτοια χαρακτηριστικά και τέτοιες επιδόσεις, δεν έχει χάσει καμία εκλογική μάχη: δυο δημαρχιακές, δυο είσοδοι στη Βουλή, δημοψήφισμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ανάληψη ηγεσίας του Συντηρητικού Κόμματος, βουλευτικές εκλογές του Δεκεμβρίου του 2019, στις οποίες προσέφερε στο κόμμα του μια από τις μεγαλύτερες νίκες στην ιστορία του. Η νίκη του αυτή, και η δυνατότητα επιβολής της ατζέντας του, δεν του δημιούργησαν μεγαλύτερο αίσθημα ευθύνης, όπως έδειξε η πρώτη μεγάλη δοκιμασία που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει: η πανδημία του κορωνοϊού. Η αρχική αδιαφορία του, που σφραγίστηκε με ένα εντελώς αχρείαστο ταξίδι αναψυχής, το Φεβρουάριο κι ενώ η Κίνα βρισκόταν ήδη σε «λοκντάουν», η αρχική του προτίμηση -καθ’ υπόδειξη των ειδικών που είχε δίπλα του- για την «ανοσία της αγέλης», η καθυστερημένη ψευτο-τσωρτσιλική («θα κερδίσουμε αυτόν τον πόλεμο») και γνησιο-τραμπική (με το «φανταστικό» NHS μας) στροφή του, η έλλειψη προετοιμασίας που φάνηκε στο υγειονομικό υλικό, στη μέτρηση των κρουσμάτων, στη διεθνή συνεργασία, στον τρόπο ενημέρωσης των πολιτών –όλα τα αντανακλαστικά και οι ενέργειες του ήταν κατώτερες των περιστάσεων. Το ότι ο ιός τον έπληξε και προσωπικά, και μάλιστα σοβαρότατα, δεν αποτελεί, φυσικά, κανενός είδους «τιμωρία», αλλά δεν είναι και άσχετο με τον τρόπο που συμπεριφέρθηκε και το παράδειγμα –και εγώ και η Αγγλία είμαστε υπεράνω μικροβίων- που έδωσε ως Πρωθυπουργός.

Το κύμα συμπάθειας που, εντελώς φυσιολογικά, έφερε, σε μια κοινωνία που ήδη πλειοψηφικά τον συμπαθούσε χωρίς να τον εκτιμά, η περιπέτεια της υγείας του και η γέννηση του νιοστού (ούτε ο ίδιος δίνει ακριβή αριθμό) παιδιού του, του ξαναέδωσε, ίσως, και πάντως προσωρινά, το «πάνω χέρι». Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει σημείο καμπής και η μοίρα του Μπόρις να μείνει για πάντα δεμένη με τον Covid. Όχι γιατί, όπως από κάποιους λέγεται, μπορεί να τον «ωριμάσει»: χαρακτήρα φυγείν αδύνατον, πόσο μάλλον όταν όλα στηρίζονται στο στιλ και αυτό το στιλ οδηγεί από νίκη σε νίκη. Αλλά γιατί, όταν θα κατακαθίσει ο φόβος από την υγειονομική απειλή και θα ξεχαστούν και τα γεννητούρια και οι νομοτελειακά χρυσοποίκιλτες βαφτίσεις, θα έρθει –είπαμε: ίσως- η ώρα της πολιτικής. Ποιες αποφάσεις λήφθηκαν και βάσει ποιών κριτηρίων; Τι γίνεται έξω από τα σύνορα του νησιού και θα είναι καλύτερα τα πράγματα εκεί που τα οδηγεί η πορεία του Μπρέξιτ, δηλαδή στα εμπορικά, πολιτικά, ψυχικά βράχια; Είναι ωραίος τίτλος τιμής να είναι κάποιος τσιράκι του Τραμπ; Είναι σημαντικό ή όχι, σε μια χώρα σαν τη Βρετανία, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός της ουσίας, όχι μόνο του τύπου, του κοινοβουλευτισμού;

Με ρητορικά ερωτήματα αρχίσαμε, με ανοιχτά ερωτήματα, που θα κληθεί να απαντήσει ο βρετανικός λαός, κλείνουμε. Το βέβαιο είναι ότι κανένας Πρωθυπουργός δεν μπορεί επ’ άπειρον να ξεφεύγει από την κρησάρα της λογικής και κανένα ταμπλόιντ να αποπροσανατολίζει ολόκληρες κοινωνίες. Είναι, ήδη, μια μικρή ψυχολογική νίκη της δημοκρατίας, που κάποια στιγμή μπορεί να εμφανιστεί και στις κάλπες.

0
0
0
s2smodern
powered by social2s