Φάουστ και Άντολφ

TA NEA 29/02/2020

Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και ως συνέπεια του καθεστώτος της Βαϊμάρης, που είχε αρχίσει ως πείραμα δημοκρατίας και κατέληξε σε ακυβερνησία, και της φρίκης του ναζισμού, που σημάδεψε την ιστορία όχι μόνο μιας χώρας, ενός λαού κι ενός αιώνα αλλά ολόκληρης της ανθρωπότητας, η Γερμανία συνήψε μια, οικειοθελή αλλά αναγκαστική, συμφωνία με το διάβολο. Ο διάβολος ήταν αυτό που ξεφεύγει, που ξέφυγε δυο τουλάχιστον φορές, από τις καλύτερες προθέσεις ενός οργανωμένου πολιτικού συστήματος και μιας πειθαρχημένης κοινωνίας και η συμφωνία είχε έναν πυρήνα, να μην ξαναβγεί από το τσόφλι του το αυγό του φιδιού, και δύο βασικά σκέλη: την απομόνωση και κατάπνιξη των άκρων στο εσωτερικό της χώρας και την ενεργό συμβολή στη δημιουργία, σταθεροποίηση κι εμβάθυνση της Ενωμένης Ευρώπης. Πρόληψη, από τη μια, και κάθαρση, από την άλλη, που ενσαρκώθηκαν σε δυο θεσμικές χειρονομίες –την εκ του Συντάγματος της Βόννης δυνατότητα απαγόρευσης κομμάτων και το σεβασμό του «δόγματος Σμιτ» στην Ευρώπη- και βρήκαν το απόγειο τους στην ειρηνική πτώση του Τείχους κι επανένωση της Γερμανίας, δίδυμες λάμψεις που κάποιοι βιάστηκαν ν’ αποκαλέσουν «τέλος της Ιστορίας», το 1989.

Αυτό το οικοδόμημα κλυδωνίζεται από σειρά πρόσφατων γεγονότων που μαζεύονται σα μαύρα απειλητικά σύννεφα. Η Ιστορία μοιάζει να παίρνει την εκδίκηση της, σε μια χώρα στην οποία η Ιστορία αποτελεί μια διαρκή υπόμνηση της δύναμης της εκδίκησης.

Το Κάσσελ είναι πόλη της κεντρικής Γερμανίας, στο βόρειο τμήμα του κρατιδίου της Έσσης, μόλις 70 χιλιόμετρα από το γεωγραφικό κέντρο της χώρας, τη Φρανκφούρτη. Ποτάμι (ο Φούλντα), δάση, αγροτουρισμός, ησυχία, τάξη και ασφάλεια. Εκεί, στις 2 Ιουνίου του 2019, ένας νεοναζί δολοφόνησε, στην είσοδο του σπιτιού του, το Νομάρχη Walter Lubcke, μέλος του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος κι υποστηρικτή της πολιτικής της Καγκελαρίου Μέρκελ για την υποδοχή προσφύγων. Η Χάλλε είναι η μεγαλύτερη πόλη στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ και πέμπτη μεγαλύτερη πόλη στην πρώην ανατολική Γερμανία, με κοντά στις 240.000 κατοίκους. Καθεδρικοί ναοί, πανεπιστήμια, πάρκα και θέατρα, μνήμες βομβαρδισμών και Χόνεκερ. Εκεί, στις 9 Οκτωβρίου του 2019, ένας άντρας, οπαδός της «λευκής υπεροχής», σκότωσε δυο ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους δύο, έξω από μια εβραϊκή συναγωγή, όπου γιορταζόταν το Γιομ Κιπούρ. Το Μίντεν είναι μια πόλη περίπου 83.000 κατοίκων στα βορειοανατολικά της Βόρειας Ρηνανίας -Βεστφαλίας. Ποτάμι (ο Βέζερ), καθεδρικός ναός 1.200 χρόνων, ποδήλατα, πάρκα, καθολική, προτεσταντική και εβραϊκή κοινότητα. Εκεί, στις 14 Φεβρουαρίου 2020, η αστυνομία συνέλαβε τα μέλη ενός εξτρεμιστικού γκρουπούσκουλου που ονομαζόταν «der harte Kern» (ο Σκληρός Πυρήνας) και σχεδίαζε μια σειρά επιθέσεων σε μουσουλμανικά τεμένη ανά τη χώρα. Το Χάναου είναι μια πόλη στο κρατίδιο της Έσσης, 25 χιλιόμετρα ανατολικά της Φρανκφούρτης, με πληθυσμό 88.546 κατοίκους. Σιδηροδρομικός σταθμός, ποτάμι (ο Μάϊν), γέφυρες, φεστιβάλ, παλιά πόλη, πάρκα. Εκεί στις 19 Φεβρουαρίου του 2020, ένας μοναχικός οπλοφόρος σκότωσε εννέα ανθρώπους έξω από δυο μπαρ, στα οποία οι Άραβες πελάτες απολάμβαναν τη «σίσα» ή «χούκα», έναν αρωματικό καπνό. Ο δολοφόνος βρέθηκε αργότερα νεκρός στο σπίτι του, δίπλα στο πτώμα της 73τριάχρονης μητέρας του. Το Φολκσμάρζεν είναι μια μικρή πόλη-χωριό, στην περιοχή του Βάλντεκ-Φράνκενμπουργκ, στη Βόρεια Έσση, 28 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από το Κάσσελ. Αγροί και δάση, κόκκινες στέγες, νερά, τοπικές γιορτές. Εκεί, στις 24 Φεβρουαρίου 2020, ένας κάτοικος της πόλης έριξε το φορτηγάκι του πάνω στους ανθρώπους που συμμετείχαν σε μια καρναβαλική παρέλαση και τραυμάτισε δεκάδες, μεταξύ των οποίων και πολλά παιδιά. Η Αστυνομία τον συνέλαβε και «εργάζεται επί της υπόθεσης ότι πρόκειται για ενσυνείδητη τρομοκρατική ενέργεια».

Τι άραγε συνδέει αυτά τα γεγονότα και το χρόνο κατά τον οποίο συνέβησαν; Ίσως τίποτα –γιατί η Γερμανία είναι μια μεγάλη χώρα και κατά καιρούς διαπράττονται εγκληματικές και ρατσιστικές ενέργειες- και μάλλον κάτι –γιατί η παρούσα φάση της γερμανικής πολιτικής και κοινωνικής ζωής χαρακτηρίζεται από τρία μεγάλα γεγονότα που υπονομεύουν τη «μεταπολιτευτική συναίνεση» (όπως ονομάστηκε στην πορεία η συμφωνία με το διάβολο). Πρόκειται για την ανάδειξη του μεταναστευτικού-προσφυγικού ως ζητήματος σφοδρής αντιπαράθεσης, ιδίως μετά το πρόσκαιρο «άνοιγμα των συνόρων» που επιχείρησε η Καγκελάριος το 2015, την –εν πολλοίς στηριγμένη στην όξυνση του μεταναστευτικού- εμφάνιση και εκλογική απήχηση του ακροδεξιού, αντι-ευρωπαϊκού, ρατσιστικού κόμματος AfD (Alternative fur Deutschland -Εναλλακτική για τη Γερμανία), καθώς και την –εξαιτίας και των δύο παραπάνω γεγονότων αλλά και της φυσικής και πολιτικής κάμψης της ίδιας- αποδυνάμωση της Μέρκελ, του κόμματος και της κυβέρνησης της. Η πρόσφατη, στις αρχές αυτού του μήνα, πολιτική συμφωνία για συμμετοχή του AfD στη διακυβέρνηση του κρατιδίου της Θουριγγίας, με επίνευση του κυβερνώντος Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος και των Φιλελευθέρων, παρότι σχεδόν αμέσως ακυρώθηκε, αναγκάζοντας μάλιστα σε παραίτηση την επικεφαλής του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος και επίσημη «δελφίνο» της Καγκελαρίου, θεωρήθηκε από πολλούς, και ήταν, ένα, πρώτο στην ιστορία της μεταπολεμικής Γερμανίας, «σβήσιμο» της διαχωριστικής γραμμής ανάμεσα στις δυνάμεις της αντιναζιστικής επαναθεμελίωσης και τους νοσταλγούς της τρέλας του μεγαλείου.

Δεν υπάρχει τίποτα στη «γερμανική ψυχή» -μια «ψυχή» που έβγαλε μερικούς από τους σημαντικότερους ουμανιστές συγγραφείς, μουσικούς, ποιητές και ζωγράφους- που να ρέπει στο κακό ή στην άβυσσο. Για κάθε Hocke (ο σκληροπυρηνικός αρχηγός της AfD στη Θουριγγία) υπάρχουν δεκάδες Lubcke και το ίχνος κάθε Carl Schmitt (του μεγάλου νομικού υποστηρικτή του ναζισμού) έχουν σβήσει με το έργο τους οι λογής Anselm Kiefer (ο μεγαλύτερος ίσως ζωγράφος της εποχής μας). Το ζήτημα, και ο κίνδυνος, για τη δημοκρατία βρίσκονται αλλού. Στην «κανονικοποίηση» της ρητορικής της βίας και του μίσους, έστω και αν, στο πολιτικό πεδίο, είναι απολύτως μειοψηφική. Στη χαλάρωση της καθημερινής επαγρύπνησης για τη διαφύλαξη της ανθρωπιάς και της ειρήνης, που έδωσαν, με τεράστια αυταπάρνηση και, τελικά, επιτυχία, οι μεταπολεμικές γενιές, σε επίπεδο πολιτικού συστήματος, εκπαίδευσης, κοινωνικής αγωγής. Ανεπαίσθητα ίσως, κάποιοι που δεν γνώρισαν τον πόλεμο και το ναζισμό, ξαναθυμούνται την ισχύ ως όπλο, ακόμα και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης: επί Μέρκελ δεν γενικεύτηκε μόνο το δόγμα της λιτότητας στην Ευρώπη αλλά και εγκαταλείφθηκε το «δόγμα Σμιτ» (του άλλου Σμιτ, του μεγάλου Χέλμουτ), που ήθελε τους Γερμανούς να σέρνουν, όχι να οδηγούν μόνοι και με το καμτσίκι, την κοινή άμαξα.

Πάντως, η χώρα αυτή ξέρει να αμύνεται –το Δεκέμβριο του 2019 δημιουργήθηκε ειδικό σώμα για την καταπολέμηση τρομοκρατικών και ρατσιστικών επιθέσεων- και έχει ισχυρά πολιτικά και κοινωνικά αντισώματα. Δύσκολα θ’ αλλάξει, έστω κι αν πρόσκαιρα απατά, το νέο διάβολο για τον παλιό.

0
0
0
s2smodern
powered by social2s